Kerkvernieuwing door ondernemerschap

Kerkvernieuwing door ondernemerschap

Voor kerkleiders, kerkrentmeesters en ondernemers die geloven dat de kerk meer kan betekenen voor de buurt.

Ontdek 55 inspirerende voorbeelden van sociale ondernemingen, kerken, kerkgebouwen en bewegingen die vanuit overvloed werken aan hun buurt en samenleving.

Uitgelicht

Hemelsbreed
Amsterdam Zuidoost

“Koffie met liefde die mensen en buurten mooier maakt. Hemelsbreed Café in de Bijlmer is meer dan een café: met een Sociale Tafel, koffie gebrand in de Zaandamse bajes en geloof in tweede kansen. Van mamacafé tot queercafé — hier kom je thuis.”

Bekijk
Stichting 488
Den Haag

“Een modern stadsklooster waar gezinnen, alleenstaanden en jongeren samenwonen als een grote familie. Van koffiehuis Petit Paradis tot opvang voor jonge vrouwen — geloof krijgt hier handen en voeten. Leer-werktrajecten en zorgwonen maken kwetsbare mensen sterker.”

Bekijk
St. Martin-in-the-Fields
Londen

“Aan Trafalgar Square staat een kerk waar geloof, cultuur, gastvrijheid en liefdadigheid onlosmakelijk verweven zijn. Concertprogramma, daklozenopvang, café en boekwinkel — geworteld in een levende geloofsgemeenschap. Het wereldwijde voorbeeld van kerk en ondernemerschap.”

Bekijk

Alle voorbeelden

55 initiatieven
Sociale onderneming
Barista De Dominee
Schalkwijk

Een koffiebar waar de dominee ook barista is. Naast specialty coffee, taart en high tea biedt deze unieke plek Barista Retreats speciaal voor kerkelijke werkers. Geloof en gastvrijheid komen hier samen in elk kopje koffie.

Koffie Horeca Retreat Creatief
Bezoek website
Sociale onderneming
Blend
Rotterdam

Na een identieke droom van de oprichters werd Blend een huiskamer voor Rotterdam-Zuid. Koffie, tweedehands kleding en een kapper onder één dak brengen verbinding in een kwetsbare wijk. Hier wordt geloof zichtbaar in schoonheid en ontmoeting.

Buurtwerk Koffie Tweedehands Ontmoeting
Bezoek website
Sociale onderneming
Buurtcafé Vonk
Utrecht

Een sociaal buurtcafé in de Vogelenbuurt waar ontmoeting centraal staat. Ontbijt, lunch, workshops en buurtactiviteiten brengen mensen bij elkaar die elkaar anders nooit zouden tegenkomen. Vonk ontdekt talenten bij buurtbewoners en bouwt aan een buurt die bruist.

Café Buurtwerk Talentontwikkeling
Bezoek website
Sociale onderneming
Grenzeloos
Maastricht

Een sociale onderneming die mensen met een vluchtelingachtergrond helpt via leer-werktrajecten. Grenzeloos ontwikkelde ook lingua.direct, een AI-tolkdienst voor 74 talen. Naastenliefde vertaald naar duurzame zelfredzaamheid met innovatieve technologie.

Integratie Innovatie Leer-werktraject AI
Bezoek website
Sociale onderneming
Hemelsbreed
Amsterdam

'Koffie met liefde die mensen en buurten mooier maakt' — Hemelsbreed Café in de Bijlmer is meer dan een café. Met een Sociale Tafel voor jeugdcoaches, juridisch advies en buurtondersteuning, en koffie die in de Zaandamse bajes wordt gebrand omdat ze geloven in tweede kansen. Van mamacafé tot queercafé: hier kom je thuis.

Koffie met liefde Sociale Tafel Bijlmer Inclusief
Bezoek website
Sociale onderneming
Kopie Koffie
Delft

Een kopieer- en koffiezaak in Buitenhof die maximale sociale impact nastreeft in plaats van winst. Met flexwerkplekken, taalactiviteiten en een mobiele koffietuktuk creëert KopieKoffie tientallen werkplekken voor mensen die lang niet werkten. De social impact: meer dan €192.000.

Sociale impact Werkplekken Koffie Wijk
Bezoek website
Sociale onderneming
Sociale Markt
Amsterdam Noord

In het voormalige kerkgebouw De Ark bundelen diaconie, voedselbank en Leger des Heils hun krachten. Een kledingwinkel, ontmoetingsruimte en sociaal programma helpen mensen met een krappe beurs. Het kerkgebouw is getransformeerd tot plek van keuzevrijheid en waardigheid.

Voedselbank Diaconie Kerkgebouw Waardigheid
Bezoek website
Sociale onderneming
De Stek
Duiven

Een open huiskamer met danszaal, auditorium en ontmoetingsruimtes. Powered by KerkvoorNu is De Stek een laagdrempelige plek waar jong en oud welkom is voor koffie, netwerken en activiteiten. Verhuurmogelijkheden maken het concept financieel duurzaam.

Ontmoetingsplek Multifunctioneel Verhuur
Bezoek website
Sociale onderneming
Stekup
Nieuwegein

Een kringloopwinkel waar de opbrengst naar goede doelen gaat, van Cross Culture tot het Leger des Heils. Bij StekUp staat de koffie altijd klaar en vinden vrijwilligers een werkplek. Duurzaamheid door hergebruik, gecombineerd met naastenliefde.

Kringloop Duurzaamheid Vrijwilligers Goede doelen
Bezoek website
Sociale onderneming
Stichting 488
Den Haag

Een modern stadsklooster waar gezinnen, alleenstaanden en jongeren samenwonen als een grote familie. Van koffiehuis Petit Paradis tot opvang voor jonge vrouwen in Hof van Hoop — geloof krijgt hier handen en voeten. Leer-werktrajecten en zorgwonen maken kwetsbare mensen sterker.

Stadsklooster Leefgemeenschap Diaconaat Leer-werktraject
Bezoek website
Sociale onderneming
Streams
Nijkerk

Zeven locaties in het centrum van Nijkerk, allemaal beschikbaar voor ontmoeting, talentontwikkeling en het vieren van het leven. Met een professionele aanpak heeft Streams een compleet ecosysteem opgebouwd. Geloof en ondernemerschap komen hier naadloos samen.

Ecosysteem Meerdere locaties Professioneel
Bezoek website
Sociale onderneming
IJssalon Zazu / i.scream
Veenendaal

IJssalon Zazu maakt ambachtelijke gelato en bonbons onder het merk Hineni ('Hier ben ik'). Zusterinitiatief i.scream, ontstaan vanuit Mozaiek0318, organiseert events als Worship Wednesday. Twee ondernemende initiatieven waar ambacht, geloof en ontmoeting samenkomen.

IJssalon Worship Ambacht Events
Bezoek website
Sociale onderneming
Hart van Vathorst
Amersfoort

Twee zorginstellingen, een kerk en een kindercentrum onder één dak, met restaurant, webshop en dagbesteding. Iedereen is welkom — met of zonder extra zorg — en kan bijdragen. Een uniek voorbeeld van inclusief samenleven waar kerk en zorg samenkomen.

Zorg Inclusief Restaurant Samenwerking
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Citykerk Amsterdam
Amsterdam

Een eigentijdse, inclusieve gemeenschap die experimenteert met nieuwe vormen van kerk-zijn. Met zowel fysieke als online activiteiten verbindt Citykerk actuele levensvragen met christelijke spiritualiteit. Een lab voor de kerk van de toekomst.

Innovatief Online Inclusief Jongeren
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Lux Den Haag
Den Haag

LUX combineert een eigentijdse kerkgemeenschap met een platform voor masterclasses, lezingen en workshops. Van burn-outcafé tot diepgravende lezingen — kerk en intellectueel ondernemerschap komen hier samen. Laagdrempelig en professioneel, voor gelovigen én zoekers.

Academy Masterclass Cultuur Laagdrempelig
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
MOVE community
Utrecht

Meer dan 1 miljoen accounts per maand bereikt via TikTok, Instagram en YouTube. Wake Me Up spraakberichten via WhatsApp en samenwerking met Alpha Students maken MOVE tot een mediabedrijf met een missie. Het evangelie eigentijds gedeeld met een jong publiek.

Social media Jongeren Content Digitaal
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Op Adem
Utrecht

Christelijk ademwerk via cursussen, retraites en een online community. Ademgebeden en meditatie brengen mensen innerlijke vrede vanuit de christelijke traditie. Een brug tussen geloof en moderne zelfzorg, met optredens bij EO, NPO en Trouw.

Ademwerk Meditatie Welzijn Spiritualiteit
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Via Jacobi
Utrecht

De historische Jacobikerk wordt een levendige ruimte voor kunst, bezinning en werk. Van ViaExpo en Silent Reading Parties tot flexwerkplekken in een monumentale kerk. Cultuur, filosofie en christelijke traditie ontmoeten elkaar onder eeuwenoude gewelven.

Jacobikerk Cultuur Flexwerk Monument
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Via Nova
Amsterdam

Een open christelijke gemeenschap in Amsterdam-West die mensen met diverse achtergronden samenbrengt rond Jezus. Expliciet LHBTI-welkom, met gebedssamenkomsten, vieringen en huisgroepen. Eerlijk en niet-dogmatisch het gesprek aangaan over geloof in een seculiere stad.

Inclusief LHBTI-welkom Open Amsterdam
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Nieuw Sion
Diepeveen

Een klooster dat zich transformeerde naar een diaconaal-ondernemend initiatief. De kloosterlijke traditie leeft voort in nieuwe vormen van gemeenschap en dienstverlening. Een voorbeeld van hoe contemplatief leven en maatschappelijke betrokkenheid samengaan.

Klooster Contemplatie Transformatie Diaconaat
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Stadsklooster Dordt
Dordrecht

Een initiatief voor monastiek leven midden in de stad Dordrecht. Het stadsklooster brengt de kloostertraditie van gebed, gastvrijheid en eenvoud naar het stedelijk leven. Een inspirerend experiment in contemplatief gemeenschapsleven.

Klooster Monastiek Gebed Stedelijk
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Geloven in Moerwijk
Den Haag

Een 'huis, tuin en keukenkerk' die op een praktische manier kerk wil zijn, passend bij de buurt. De liefde van Jezus krijgt hier handen en voeten in het dagelijks leven. Een thuis voor iedereen, ongeacht achtergrond of geloof.

Wijkgericht Laagdrempelig Praktisch Buurtwerk
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Geloven in Spangen
Rotterdam

Een jonge, diverse kerk die diep geworteld is in Rotterdam-Spangen. Van huiswerkklas en buurtbrasserie tot kindercoaching en missionair wonen. Ontmoet elkaar, ontmoet God — in een van de meest multiculturele wijken van Rotterdam.

Multicultureel Buurtwerk Divers Missionair
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
HTB
Londen

Holy Trinity Brompton is wereldwijd bekend als de kerk achter de Alpha-cursus. Als pionier in het bereiken van niet-kerkelijken verbindt HTB geloof met hedendaagse cultuur. Een invloedrijke Anglicaanse gemeente die christenen toerust voor hun dagelijks leven.

Alpha Internationaal Pionier Anglicaans
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
HUB Den Haag
Den Haag

Een netwerk van en voor internationale en migrantenkerken in de regio Den Haag. HUB helpt kerken elkaar te versterken en ondersteunt gemeenschappen bij hun sociale inzet. Kerkelijke samenwerking over culturele grenzen heen voor maatschappelijke impact.

Netwerk Migrantenkerken Internationaal Samenwerking
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Huis van Vrede
Utrecht

Een gemeenschapshuis in Utrecht-Kanaleneiland met naaiatelier, weggeefkast, telefoonreparatie en zorgcafé. Zondagse vieringen brengen een multiculturele gemeenschap samen. Geloof, praktische hulp en gemeenschapsvorming in een diverse stadswijk.

Gemeenschapshuis Multicultureel Diaconaat Wijkgericht
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Stichting Overhoop
Utrecht

Stichting Overhoop zet zich in voor ontmoeting en verbinding in de Utrechtse wijk Overvecht. Als buurtpost en gemeenschapsinitiatief brengt Overhoop mensen bij elkaar die anders langs elkaar heen leven. Praktisch geloof in een wijk die het kan gebruiken.

Buurtwerk Overvecht Ontmoeting Stichting
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
St. Paul Old Ford
Londen

Een Anglicaanse kerk in de East End met de missie 'Loving God, seeking transformation.' Van Muay Thai en pilates tot huiswerkbegeleiding en breikringen — het kerkgebouw is een echt wijkcentrum. Een enorme diversiteit aan activiteiten die de hele buurt dienen.

Wijkcentrum Internationaal Activiteiten Transformatie
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Zout der Aarde
Den Haag

Vanuit Wijkcentrum de Rank in wijk Laak combineert Zout der Aarde buurtkerk met buurtmaaltijden, voedselbank, 2e Kanssjop en Alpha-cursussen. Een grassroots-initiatief dat geloof en diaconaat onlosmakelijk verbindt. De kerk dient hier de meest kwetsbaren met eten, hulp en gemeenschap.

Diaconaat Voedselbank Wijkwerk Grassroots
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Hecht
Den Haag

Een netwerk van communities en wijkprojecten in Leidschenveen-Ypenburg, opgezet door christenen in de wijk. Vanuit huiskamer Castellum organiseren ze handwerkclub, wandelgroep en koffietafel. Investeren in het floreren van de wijk door authentieke ontmoeting, zonder de kerkdeur als drempel.

Wijknetwerk Communities Ontmoeting Laagdrempelig
Bezoek website
Kerk & gemeenschap
Martinikerk
Sneek

Een 'vindplaats van geloof, hoop en liefde' waar iedereen welkom is. Van SamenEten en kerkcafé tot Spirit-lezingen en 'Biertje met de dominee.' De Martinikerk laat zien hoe laagdrempelig en uitnodigend kerkzijn eruit kan zien.

Open kerk Laagdrempelig Evenementen Gastvrijheid
Bezoek website
Kerkgebouw
Dorpskerk Abcoude
Abcoude

De gemeente richtte een stichting op om via erfpacht het kerkgebouw duurzaam te behouden voor het hele dorp. Meervoudig gebruik voor culturele, sociale en zakelijke doeleinden. Een pioniersmodel voor kleine gemeenschappen die hun kerk willen behouden.

Erfpacht Dorpskerk Meervoudig gebruik Monument
Bezoek website
Kerkgebouw
Grote Kerk Loenen
Loenen a/d Vecht

Een restauratie- en verduurzamingsproject met focus op multifunctionaliteit. Stoelen in plaats van banken, een stiltecentrum en duurzame vloerverwarming maken het gebouw toekomstbestendig. Investeren in het kerkgebouw voor breed gebruik met behoud van monumentale waarden.

Restauratie Verduurzaming Multifunctioneel Monument
Bezoek website
Kerkgebouw
Grote Kerk Steenwijk
Steenwijk

Met de Sint Clemenskerk staat de gemeente midden in de samenleving. De bekende Fancy Fair, kunst en cultuur en een Stichting Grote Kerk zorgen voor instandhouding. Gemeentezijn, cultureel ondernemerschap en monumentenbehoud succesvol gecombineerd.

Monument Cultuur Ondernemerschap Gemeenschap
Bezoek website
Kerkgebouw
Noorderkerk
Amsterdam

De Noorderkerk in de Jordaan is een iconisch Amsterdams kerkgebouw dat zich openstelt voor buurt en stad. Het gebouw fungeert als ontmoetingsplek voor culturele en maatschappelijke activiteiten. Een historische kerk die relevant blijft in een veranderende stad.

Amsterdam Jordaan Kerkgebouw Stadskerk
Bezoek website
Kerkgebouw
Waalse Kerk
Maastricht

Een monumentaal kerkgebouw dat klaar wordt gemaakt voor de 21e eeuw als ontmoetingsplek. In samenwerking met philharmonie zuidnederland komen culturele en maatschappelijke activiteiten samen. Een historische kerk die gebed, cultuur en maatschappelijke doelen verbindt.

Monument Cultuur Muziek Maatschappelijk
Bezoek website
Kerkgebouw
Domkerk
Utrecht

Een van de meest iconische kerkgebouwen van Nederland, levend monument in het hart van de stad. Erediensten, concerten en culturele evenementen vinden plaats onder gotische gewelven. Een historisch kerkgebouw dat geloofsgemeenschap en cultureel brandpunt is.

Monument Cultuur Toerisme Iconisch
Bezoek website
Kerkgebouw
Oude en Nieuwe Kerk
Delft

Sinds de dertiende eeuw beeldbepalende monumenten met exposities, lichtshows en grafkelders van het Koninklijk Huis. Met Michelin-ster en TripAdvisor Travelers' Choice erkenning combineren ze erfgoedbeheer met cultureel ondernemerschap. Het bewijs dat historische kerken professioneel gerund kunnen worden.

Monument Toerisme Ondernemerschap Cultureel erfgoed
Bezoek website
Kerkgebouw
St. Martin-in-the-Fields
Londen

Aan Trafalgar Square staat een kerk waar geloof, cultuur, gastvrijheid en liefdadigheid onlosmakelijk verweven zijn. Een bloeiend concertprogramma, daklozenopvang, café en boekwinkel — geworteld in een levende geloofsgemeenschap. Het wereldwijde voorbeeld van hoe kerk en ondernemerschap samengaan.

Internationaal Cultuur Daklozenopvang Iconisch
Bezoek website
Netwerk & beweging
24-7 Prayer
Rotterdam

Onderdeel van de wereldwijde gebedsbeweging die gebed, missie en gerechtigheid combineert. In Rotterdam werd een gebedshuis opgericht dat de stad dient met non-stop gebed en gemeenschap. Een beweging die laat zien hoe gebed de basis kan zijn voor maatschappelijke betrokkenheid.

Gebed Beweging Internationaal Missie
Bezoek website
Netwerk & beweging
Business as Mission
Nederland

Een netwerk dat ondernemerschap en zending verbindt. Business as Mission moedigt christelijke ondernemers aan om hun bedrijf in te zetten als instrument voor het Koninkrijk van God. Zakendoen met een missie die verder reikt dan winst alleen.

Ondernemerschap Missie Zakelijk Netwerk
Bezoek website
Netwerk & beweging
City Movements
Nederland

Een groeiend netwerk van christenen die werken aan de bloei van hun stad. Gefaciliteerd door Agape Nederland verbindt City Movements christenen over kerkgrenzen heen. Samen inspireren, verbinden en faciliteren voor impact in de stad.

Netwerk Stad Samenwerking Impact
Bezoek website
Netwerk & beweging
Revitalise Trust
Londen

Richt zich op het revitaliseren van kerken en het transformeren van de samenleving door kerkplanting en leiderschapsontwikkeling. Voorheen CR Trust, nu met een vernieuwde focus op het planten van levendige, Jezus-gerichte kerken. Kerkplanting, leiderschap en maatschappelijke transformatie.

Kerkplanting Leiderschap Transformatie Internationaal
Bezoek website
Netwerk & beweging
HeartEdge
Londen

Helpt kerken te ontdekken wat God doet en rust hen toe als transformerende aanwezigheid. Georganiseerd rond vier pijlers: Commerce, Compassion, Congregation en Culture. De beweging die ondernemerschap expliciet erkent als volwaardige pijler van kerkelijk leven.

Vier C's Ondernemerschap Toerusting Internationaal
Bezoek website
Netwerk & beweging
LICC
Londen

Het London Institute for Contemporary Christianity rust christenen toe om als discipelen te leven in hun dagelijks leven. LICC overbrugt de kloof tussen zondagse kerkgang en het alledaagse leven op de werkvloer. Geloven op maandag, niet alleen op zondag.

Toerusting Dagelijks leven Werk Discipelschap
Bezoek website
Netwerk & beweging
Missie Nederland
Driebergen

De grootste evangelische alliantie van Nederland met 6 kerkgenootschappen, 103 organisaties en 189 geloofsgemeenschappen. MissieNederland verbindt, versterkt en vertegenwoordigt de evangelicale beweging. Samenwerking over kerkmuren heen voor een krachtige gezamenlijke stem.

Alliantie Netwerk Evangelicaal Samenwerking
Bezoek website
Netwerk & beweging
Royal Mission
Veenendaal

Traint, inspireert en activeert christenen, jongeren, ondernemers en kerkleiders. Met vernieuwende opleidingen en praktische cursussen maakt Royal Mission het Koninkrijk zichtbaar. Specifiek gericht op ondernemers die geloof willen integreren in hun werk.

Training Ondernemers Leiderschap Jongeren
Bezoek website
Netwerk & beweging
Thy Kingdom Come
Wereldwijd

Een wereldwijde oecumenische gebedsbeweging van Hemelvaart tot Pinksteren, actief in bijna 90% van alle landen. Meer dan een miljoen christenen bidden samen dat meer mensen Jezus leren kennen. Een eenvoudig concept dat uitgroeide tot een wereldwijde beweging.

Gebed Wereldwijd Oecumenisch Pinksteren
Bezoek website
Netwerk & beweging
Kerkvernieuwers
Utrecht

Een stichting voor toekomstgericht en maatschappelijk gebruik van kerkgebouwen. Via projecten als Heilige Huisjes Rotterdam creëren ze nieuwe samenwerkingen voor herbestemming. Creatief ondernemerschap om kerkgebouwen maatschappelijk relevant te houden.

Herbestemming Kerkgebouwen Innovatie Maatschappelijk
Bezoek website
Netwerk & beweging
Kerk en Co
Nederland

Ervaren experts in kerkelijk vastgoed die advies bieden over beheer, verduurzaming en herbestemming. Professioneel vastgoedadvies gecombineerd met kennis van de kerkelijke context. Helpt kerken verantwoord omgaan met hun gebouwen.

Vastgoed Advies Herbestemming Verduurzaming
Bezoek website
Netwerk & beweging
Maatschappij van Welstand
Nederland

Een organisatie met eeuwenlange traditie in het ondersteunen van kerken en predikanten. De Maatschappij van Welstand biedt financiële ondersteuning en advies aan kerkelijke gemeenschappen. Een onmisbare partner voor kerken die investeren in hun toekomst.

Financiering Ondersteuning Traditie Kerkelijk
Bezoek website
Netwerk & beweging
New Wine
Nederland

Een beweging die kerkvernieuwing stimuleert via de jaarlijkse zomerconferentie en lokale initiatieven. New Wine brengt christenen uit alle achtergronden samen voor onderwijs, aanbidding en gemeenschap. Leiders worden toegerust om met frisse energie terug te keren.

Conferentie Vernieuwing Toerusting Beweging
Bezoek website
Netwerk & beweging
PKN Ideeënbank
Nederland

Meer dan 256 praktische ideeën voor kerkenraden, voorgangers en gemeenteleden. Van vergaderopeningen tot kliederkerkprogramma's — alles laagdrempelig gedeeld. Een open-source aanpak voor innovatie en kennisdeling binnen de kerk.

Toolkit Ideeën PKN Kennisdeling
Bezoek website
Netwerk & beweging
TRH-Movement
Nederland

Richt zich op transformationeel leiderschap voor doorbraken in levens, organisaties en samenleving. Voorheen Samensturing in de Kerk, nu met een bredere focus op transformatief leiderschap. Bijbelse principes vertaald naar praktische tools voor kerk en organisatie.

Leiderschap Transformatie Praktisch Boek
Bezoek website
Netwerk & beweging
VKB
Nederland

De Vereniging Kerkrentmeesterlijk Beheer ondersteunt kerkrentmeesters met kennisbank, academy en regiobijeenkomsten. Onder het motto 'Samen sterk voor de kerk' brengt de VKB professioneel beheer naar kerkelijke organisaties. Kerkrentmeesters toegerust met moderne managementtools.

Kerkrentmeesters Beheer Kennisbank PKN
Bezoek website
Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van nieuwe inspirerende voorbeelden.

Aanmelden
De C's voor kerkvernieuwing

Geloof je dat God alles geeft wat de kerk nodig heeft om tot bloei te komen? Ontdek het denkkader achter deze voorbeelden.

Lees meer
Ken je een inspirerend voorbeeld?

Weet je een kerk of initiatief dat ondernemend bezig is? Deel het met ons!

Laatste update: 19 februari 2026